نوشته های بیمه ای

آیین نامه توانگری مالی تا چه میزان انعکاس دهنده واقعیات مالی شرکت های بیمه است

با گذشت حدود سه سال از اجرایی شدن آیین نامه توانگری مالی از سوی نهاد ناظر به نظر می رسد آسیب شناسی این آیین نامه در مقطع کنونی اهمیت بسزایی دارد چرا که واکاوی این نکته نشان می دهد،  آیین نامه مذکور تا کنون چه میزان توانسته واقعیات توانگری مالی شرکت های بیمه را ، که بی شک امروزه از ملزومات اساسی پیاده سازی نظارت مالی بشمار می آید ، منعکس کند.

بر کسی پوشیده نیست که استاندارد حاشیه توانگری مالی در صورت پیاده سازی دقیق می تواند همچون رادار دقیقی در خدمت نهاد نظارتی صنعت بیمه قرار گیرد تا عملیات شرکت های بیمه را ،با کمترین دخالت در اجرا ، تحت نظر قرار دهد.

بر اساس این گزارش ، آیین نامه 69 ( آیین نامه نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه ) د رجلسه مورخ 26/ 11 90 مشتمل بر 15 ماده و دوتبصره از سوی شورای عالی بیمه تصویب شد.

همچنین ماده 5 فصل دوم این آیین نامه تصریح کرده است:”بیمه مرکزی باید ضرایب ریسک موضوع جداول پیوست 2 تا 5 این آیین نامه را هر دو سال یکبار اصلاح و ضرایب جدید را به موسسات بیمه ابلاغ نماید .” این در حالی است که هنوز این اصلاحات صورت نگرفته است.

البته به گفته مسوولان بیمه مرکزی ، حساسیت این موضوع سبب شده ، نهاد ناظر  بررسی و اصلاح آیین نامه توانگری را در دستور کار قرار دهد به طوریکه  به دلیل اهمیت روز افزون توانگری مالی موسسات بیمه و با عنایت به تجارب حاصل از اجرای سه ساله آن بازنگری مجدد آن در دست بررسی است و پژوهشکده بیمه وظیفه دارد مطالعات تطبیقی مقررات کشور های مختلف را برای این امر انجام دهد.

اما انچه که مسلم است ، استفاده از نظرات کارشناسی خبرگان صنعت در کنار بررسی عملیاتی اجرای سه ساله این طرح از سوی نهاد ناظر ضروری به نظر می رسد.

محمد حسین رحمتیان ، عضو انجمن حرفه ای صنعت بیمه و سرپرست اداره ریسک بیمه ملت در گفتگو با پایگاه خبری ریسک نیوز به بررسی چالش های آیین نامه فعلی توانگری مالی شرکت های بیمه و روش های بهینه سازی آیین نامه مذکور پرداخت .

رحمتیان در نظر گرفتن ریسک نرخ ارز، بهره و تمرکز ،اصلاح ضرایب و فرمول ها به گونه ای که گرفتن ذخایر کافی جهت پوشش تعهدات آتی موجب کاهش میزان توانگری نشود ،محاسبه ارزش روز کل دارایی ها اعم از ثابت و جاری را از شاخص های مهم در اصلاح آیین نامه مذکور دانست. در ادامه گفتگوی ریسک نیوز با این کارشناس صنعت بیمه از پی می آید:

-ارزیابی جنابعالی از این ایین نامه در شرایط فعلی چیست به عبارتی با توجه به اینکه یکی از ملزومات عبور از نظام تعرفه ای و تحقق نظارت مالی ، کنترل حاشیه توانگری مالی شرکت های بیمه است ،آیا آیین نامه مذکور توانسته است در این راستا گام بردارد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت، نظارت مالی جوانب مختلفی دارد و یکی از این شاخص ­های مورد نظر شاخص توانگری مالی است که البته شاخص بسیار مهمی است. ولی همانطور که بیان شد تنها کنترل حاشیه توانگری مالی نمی تواند کافی باشد. برای توضیح بیشتر اگر ما بخواهیم پدیده ای را تشخیص دهیم می توانیم از دو طریق متوجه وقوع آن شویم. یا قبل از وقوع، آن را پیش بینی و کنترل نماییم و به اصطلاح از کنترل های پیشگیرانه (preventive) استفاده کنیم و یا پس از وقوع به آن پی ببریم. به نظر بنده شاخص توانگری مالی بیشتر متمایل به حالت دوم است، یعنی یک شرکت بیمه پس از صدور انواع بیمه ­نامه ها در طول یک بازه زمانی شش ماهه و یا سالانه اقدام به محاسبه این شاخص می کند و اگر کمتر از حد مجاز شد براساس آیین نامه یا باید افزایش سرمایه دهد و یا مجوز صدور در برخی از رشته ها و یا صلاحیت مدیران گرفته می شود. حال اگر در کنار کنترل توانگری مالی، از شاخص هایی بهره بریم که به حالت اول نزدیک ترند می توانیم از ثبات در شاخص توانگری مالی در بلند مدت نیز اطمینان داشته باشیم. برای مثال NAIC  (1)به عنوان یکی از مراجع استاندارد و قوانین بیمه ای امریکا، شاخص هایی برای این منظور وضع نموده است از جمله:

– نسبت حق بیمه صادره به حقوق صاحبان سهام حداکثر برابر با 9 باشد.

– نسبت حق بیمه صادره سهم نگهداری به حقوق صاحبان سهام حداکثر برابر با 3 باشد.

– تغییر در میزان حق بیمه صادره در هر سال بیش از 33% رشد نکند و شاخص های دیگر.

-واقعیات توانگری مالی شرکت های بیمه تا چه میزان از طریق اجرای این ایین نامه انعکاس داده شده است به عنوان مثال یکی از شرکت های بیمه  بنابر آمارهای بیمه مرکزی سطح توانگری مالی اش از 4 در سال 1391 به 5 در سال 1393رسیده اما همچنان با گذشت 3 سال  نتوانسته سرمایه خود را بهبود بخشد و به عبارتی واقعیات گویای حقایق دیگری است  این در حالی است که در بحث حاشیه توانگری با توجه به استاندارد های موجود سرمایه و ذخایر مورد توجه قرار می گیرد با این حساب ایا می توان گفت ایین نامه فعلی نمی تواند بازتاب واقعی توانگری مالی شرکت های بیمه باشد؟

آیین نامه توانگری مالی مجموعه ای از فرمول هاست که پس از ورود صدها داده، یک عدد نهایی به عنوان حاشیه توانگری مالی ارائه می دهد. حال اگر داده های اولیه واقعی و یا درست نباشند در نتیجه عدد نهایی اشتباه خواهد بود. بنابراین درست است که آیین نامه فعلی نواقصی دارد ولی می تواند با استفاده از داده های معتبر (ذخایر فنی صحیح) تا حدود خوبی بازتاب توانگری شرکت های بیمه باشد. برای روشن تر شدن موضوع اگر یک شرکت بیمه ذخایر خسارت معوق خود را به درستی محاسبه یا افشا نکرده باشد، در نتیجه ضریب خسارت آن پایین آمده و توانگری مالی آن بالا خواهد رفت.

-گفته می شود این ایین نامه با توجه به شرایط صنعت بهتر است هر دوسال یکبار مورد بازنگری قرار گیرد که تا کنون این امر محقق نشده لطفا در ضروریات این بازنگری اشاره بفرمایید با استناد به اینکه در صورت بازنگری ، شورای عالی بیمه چه شاخص هایی را باید بیش از گذشته مد نظر قرار دهد ؟

بازنگری استانداردها و قوانین همواره امری معمول در امریکا و اروپا است. به طوری که پس از بحران اقتصادی سال 2008، کمیته بازل قوانین و استانداردهای سخت گیرانه تری وضع کرد تا از وقوع مجدد بحران جلوگیری نماید. از سوی دیگر با توجه به پویایی و تغییرات سریع فضای کسب و کار لازم است قوانین نیز مورد بازنگری قرار گیرند. در خصوص آیین نامه توانگری مالی نیز باید گفت که این آیین نامه از ابتدا نواقصی داشت لکن شرایط شرکت های بیمه ای و حذف نظام تعرفه ای ابلاغ این آیین نامه را ضروری می کرد. به هر ترتیب مناسب است هر چه سریعتر اصلاحاتی در آیین نامه جهت افزایش دقت صورت گیرد برای مثال:

الف) در نظر گرفتن ارزش روز کلیه دارایی­های در محاسبه ارزش روز دارایی­ها (ثابت و جاری).

مطالعات و بررسی های صورت گرفته در سایر منابع و استانداردهای توانگری مالی نشان می دهد ارزش روز کل دارایی‌ها ملاک محاسبه در نظر گرفته می شود و استثنایی برای نوع دارایی لحاظ نشده است. برای روشن شدن موضوع مثالی آورده می شود. در استاندارد حسابداری، شرکت ها مخیرند ارزش سهام های خود ذیل سرفصل سرمایه گذاری های بلندمدت را به ارزش دفتری یا ارزش روز محاسبه نمایند (3) حال در آیین نامه فعلی اگر شرکتی سهام خود را که چندین سال از خرید آن می گذرد و قیمت آن دو برابر شده است را نمی تواند بعنوان سرمایه موجود خود در نظر بگیرد. و یا مثالی دیگر، اگر شرکتی زمینی را جهت سرمایه گذاری در ساخت و فروش خریداری کرده است، آیین نامه فعلی اجازه تجدید ارزیابی به آنرا نمی­ دهد. البته هم اکنون بیمه مرکزی این موضوع را پذیرفته است و می بیست در آیین نامه نیز به طور شفاف بیان شود.

  1. در نظر گرفتن اثر قراردادهای اتکایی غیرنسبی(4) بر کاهش/ افزایش ریسک بیمه­ گری.

این موضوع در بررسی‌های بین‌المللی مطرح است و نسبت توانگری مالی در استانداردهای مختلف با توجه به ماهیت قراردادهای اتکایی به ویژه قراردادهای غیر نسبی تعدیل شده است. در رشته‌های بیمه غیرزندگی، بیمه اتکایی غیر نسبی در طرح فعلی مشخصات فنیQIS5 معرفی شده است. بر اساس این استاندارد هر دو بیمه اتکایی نسبی و غیرنسبی دارای اثر کاهش ریسک برای شرکت های واگذارنده و افزایش ریسک برای شرکت های پذیرنده می‌باشند.

  1. علاوه بر طبقات ریسک در نظر گرفته شده در این آیین‌نامه، شرکت‌های بیمه با ریسک‌های دیگری نیز مواجه هستند که در آئین‌نامه فعلی اشاره‌ای به آنها نشده است. پیامد این ریسک‌ها ممکن است بسیار قابل توجه باشد. برای مثال ریسک نرخ ارز که بر دارایی‌ها و بدهی‌ها و بخشی از ذخایر شرکت بیمه اثر گذار است. معرض خطرهای این ریسک در برگیرنده برخی از اقلام مهم و تاثیرگذار در دارایی­ها، بدهی‌ها و سرمایه­گذاری­ها می‌باشد.
  1. ریسک تمرکز سرمایه­ گذاری­ها و مطالبات

این ریسک نیز باید در محاسبه ریسک اعتبار و بازار در نظر گرفته شود. زیرا احتمال کاهش ارزش سبد شماره 1 با داشتن سهم یک شرکت با سبد شماره 2 که دارای سهام ده شرکت است، در یک دوره افزایش می یابد. این مثال برای مطالبات نیز صادق است. مثلا شرکتی که از یک بنگاه طلب دارد به احتمال کمتری به طلب خود می رسد تا شرکتی که از 10 بنگاه طلب دارد.

– منظور از سطوح توانگری طبق آئین نامه ۶۹ موارد زیر است
سطح ۱: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با ۱۰۰ درصد و بیشتر است
سطح ۲: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از ۷۰ درصد و کمتر از ۱۰۰ درصد است
سطح ۳: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از ۵۰ درصد و کمتر از ۷۰ درصد است
سطح ۴: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر با یا بیش از ۱۰ درصد و کمتر از ۵۰ درصد است
سطح ۵ : ‌مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه کمتر از ۱۰ درصد است

به نظر شما این سطوح نیازمند چه تغییراتی است؟

به نظر اینجانب اصلاح سطوح توانگری بشرح زیر می تواند مناسب تر باشد و شرکت هایی که ایفای تعهدات واقعا برایشان مهم است با این سطوح از دیگران متمایز خواهند شد :

  • سطح 1- مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر 200 و یا بیشتر باشد.
  • سطح 2- مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه کمتر از 200و بیشتر از 100باشد.
  • سطح 3- مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا کمتر از 100 و بیشتر از 70 باشد.
  • سطح 4- مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا کمتر از 70 و بیشتر از 50 باشد.
  • سطح 5- مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا کمتر از 50 باشد.

–  مثلث ریسک ، سرمایه و بازده چگونه باید شکل بگیرد که دغدغه های نهاد ناظر ، سهامداران و مدیریت شرکت را تواما مد نظر قرار دهد تا در نهایت این چینش منجر به شرکتی با توانگری مالی مطلوب شود؟

هم اکنون این مثلث در شرکت های بیمه این وضعیت را دارد: ریسک بالا، سرمایه و بازده پایین که دقیقاً معکوس وضعیت مطلوب برای کلیه ذینفعان است. حال اگر بتوان با اصلاح فضای کسب و کار از جمله کاهش انحصار در صنعت بیمه، اصلاح قوانین و مقررات از جمله قانون شخص ثالث، قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری، لغو عوارض وارده بر صنعت بیمه و… بازده سرمایه گذاری را افزایش داد، در نتیجه می توانیم شاهد حضور سرمایه گذاران باشیم که این امر سرمایه شرکت ها را افزایش خواهد داد و این افزایش سرمایه کاهش ریسک را به همراه خواهد داشت./ریسک نیوز

 


[1] National Association of Insurance Commissioners

[2] Non-Proportional

[3] البته در اصلاحیه استاندارد که از اول سال آینده لازم الاجراست، شرکت ها موظفند ارزش روز را محاسبه نمایند.

[4] Non-Proportional




0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید?
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *