تجارب چهار کشور در صندوق بیمه زلزله چگونه است؟

مدت زمان مطالعه : 4 دقیقه

لزوم تشكيل صندوق بيمه حوادث طبيعي می تواند کمک کننده وراهگشای مشکلات ناشی از فجایع طبیعی وعلی الخصوص زلزله باشد و زمینه ساز مشارکت وتعامل صنعت بیمه ودولت را فراهم آورد:

 ریسک نیوز: قرار گرفتن ایران بر روی یکی از دو کمربند زلزله خیز جهان موسوم به آلپا آن را در زمره یکی از مناطق پر ریسک در زمینه وقوع فجایع طبیعی وزلزله های شدید  قرار داده است وتلفات سنگین زلزله های به وقوع پیوسته  دلیلی بر این مدعاست .
این حادثه  ناخداگاه  یاد زلزله خونبار 1369 در شمال کشور ارا تداعی می کند زلزله ای که  با قدرتی نزدیک به هفت وسه دهم در مقیاس ریشتر  یکی از سنگین ترین فجایع زلزله در قرن اخیر برای کشور عزیزمان بوده است و  نیز اذهان را به یاد زلزله شش وشش دهم ریشتری دی ماه سال 1382 در بم می اندازد که  بیش از پنجاه هزار نفر تلفات به همراه داشت  وقریب به 90 درصد سازه های شهر بم را تخریب نمود زلزله ازگله جدا از تلفات جانی شدید برای مردم عزیزمان موجب اختلال وضعیت مالی ومعیشتی بازماندگان نیز شده گرچه.

وسعت وشدت زلزله یکشنبه شب گذشته که منجر به تخریب صد درصدی 12 هزار واحد مسکونی وجان باختن بیش از400 نفر ومصدومیت بیش از 7300 نفر در ایران شد بار دیگر اذهان را به این سوال مشغول کرد که در مقابله با فاجعه زلزله تا چه حد ایمن هستیم.سوالی که این جا مطرح است  صنعت بیمه ایران تا چه حد در مواجهه با این خطرات به صورت کارا وموثر  عمل کرده است.؟

بانگاهی به سوابق متوجه خواهیم شد که  با نگاه به تلاشهای گسترده  در این زمینه توسط شرکت های بیمه با این حال شرکت های بیمه تمایل زیادی به پوشش ریسک های  فجایعی مانند زلزله را نداشته باشند در این بین شاید عدم مشارکت شرکت های بیمه نیز در درقبول چنین ریسک  بی دلیل نباشد زیرا که آنها مطالعاتی در خصوص تجربه کشورهای دیگر را دارند برای نمونه با وجود زلزله های بسیار سنگین درکشوری مانند ژاپن بیمه گران ژاپن مشارکت بسیار فعال در ارائه پوشش های زلزله دارند .که وجود سازوکار مناسب وارزیابی ریسک موثر ونیز هماهنگ بودن کلیه بخش ها با همدیگر در کاهش فجایعی به مانند زلزله در کشور ژاپن نقش داشته و موجب سود آوری ورشد صنعت بیمه  ونیز عدم هدر رفتن سرمایه های مالی وجانی ژاپن گردیده.

شاید با طرح  این سوال که چگونه است درکشور زلزله خیزی مانند ژاپن زلزله های بالای 8ریشتر تلفات چندانی نداشته اما در کشورهایی دیگر بخصوص مناطق خاورمیانه خفیف ترین لرزه ها نیز فجایع سنگین به بار می آورد ؟باید گفت مهترین عامل وجود سازه های مستحکم ومقاومت بالای بناهای کشوری مانند ژاپن است  با جرات  می توان گفت عکس همین قضیه  یکی از عوامل موثر در بالارفتن تلفات وضعیت نامناسب ساختمان سازی در کشوری نظیر ایران است. عدم نظارت صحیح در شکل گیری شهرها بر روی گسل ها و آسیب پذیری آنها  همواره یکی از معزلات وهموار کننده فاجعه زیانبار زلزله در ایران  بوده است و متاسفانه باید گفت که خیلی از بناهای احداث شده مقاومت لازم را در این خصوص ندارند . گاها دیده شده که  مصالح کاربردی در بنا نیز از کیفیت بالایی برخوردار نبوده و یا عمر بنا بسیار زیاد ودر معرض فرسودگی قرار داشته.علاوه براین خیلی از  ساختمان های بنا شده در مناطق روستایی نیز استحکامات اولیه را نداشته ودربرابر کوچکترین حادثه ضعیف هستند تلفاتی که در ازگله و ورزقان شاهد بودیم گویای این مدعاست..

به نظر می رسد اگر آیین نامه استاندار2800 زلزله به طور کامل رعایت گردد شاید بسیاری از تلفات را شاهد نباشیم. با این وجود شاید بتوان حق را به شرکت های بیمه در  احتیاط  نمودن در خصوص پذیرش ریسک های فجایعی مانند زلزله را   داد.اگرچه همپای این احتیاط نیز اهمال و عدم اخذ پوشش بیمه ای به مانند  آتشسوزی واخذ خطرات تبعی مانند زلزله توسط مردم حتی با وجود محدودیت آن نیز مزیت برعلت است. متاسفانه دراین باره عوامل زیادی اثر گذار بوده  که شاید بتوان به این نکته توجه کرد که بیمه در کشور ایران هنوز به عنوان یک کالای لوکس شناخته شده است و بسیاری از مردم تمایل زیادی به خرید آن ندارند ویا شاید هنوز درک صحیحی از حادثه واز ماهیت پوشش بیمه  نداشته باشند .برای درک بهتر این موضوع باید به شاخص ضریب نفوذ بیمه  اشاره کرد که به عنوان یکی از شاخص های رفاه اجتماعی ونشان دهنده رشد وپیشرفت  در اقتصاد یک  کشورتوسعه یافته همیشه نقش مهمی را ایفا نموده .اما این شاخص تاجه حد در کشور ما رشد داشته ؟

اگرچه با وجود تلاشهای گسترده  ضریب نفوذ بیمه در سال جاری به 2.1 درصد افزایش یافته اما  در این میان باید گفت  بیمه ای به مانند  آتش سوزی پایین ترین نفوذ را در میان پوشش بیمه ای  مردم ایران دارد پوششی که خطرات تبعی آن مانند زلزله با خرید کلوزهای مربوط به آن می تواند نقش مهمی را ایفا نماید .با این وجود شاهدیم که بسیاری از  منازل مسکونی وواحدهای تجاری در اخذ این پوشش برای پوشش ریسک هایشان علیرغم ارزان بودن آن کوتاهی می کنند.علی ایحال  آیا حتی درصورت اخذ این پوشش توسط مردم  این پوشش به تنهایی کافی خواهد بود ؟ در پاسخ باید گفت این پوشش فوق العاده می تواند راهگشا وموثر باشد اگر صندوقی دراین میان باشد که تنظیم کننده وپشتیبان و نیز تکمیل کننده عملیات بیمه گری فجایعی مانند زلزله درایران باشد واین امر تعامل ومشارکت شرکت های  بیمه وعلی الخصوص بیمه اتکایی و دولت را می طلبد همچنانکه در کشورهایی که تجارب مشابه در زمینه فجایعی مانند زلزله را داشته اند صنعت بیمه به تنهایی بار این فاجعه را متحمل نبوده در اینجا  به چند نمونه  از موفق ترین سازمانهای تشکیل شده در زمینه زلزله اشاره می گردد:

سازمان زلزله کالیفرنیا:

این سازمان در سال1996و درجهت کاهش فشار بر بیمه های خصوصی تاسیس شد زیرا که در کالیفرنیا تمام شرکت های بیمه موظف به ارائه بیمه زلزله برای واحد های مسکونی بوده ودر این زمینه اجبار شدید وجود دارد.ویژگی بارز این سازمان تامین مالی آن است که به صورت خصوصی است اگرچه این سازمان عمومی اداره می شود اما دولت ایالتی تضمینی در این باره ندارد علی ایحال  این سازمان توانسته همکاری گسترده ای با صنعت بیمه در کالیفرنیا داشته وراهگشای مشکلات ناشی از فاجعه زلزله باشد.

کمیسیون زلزله نیوزلند

این کمیسیون عرضه کننده اصلی بیمه فاجعه به مالکین منازل مسکونی است .ویژگی بارز این صندوق آنست که دولت  تمامی تعهدات آن را تضمین می کندمکانیسم آن هم به این طریق است که کلیه کسانی که اقدام به خرید یک بیمه نامه آتش سوزی از یک شرکت بیمه می نمایند به طور خودکار تحت پوشش بیمه زلزله کمیسیون نیوزلند خواهند بود .که حق بیمه این پوشش نیز به هزینه بیمه آتش سوزی اضافه وشرکت بیمه آن را به کمیسیون زلزله منتقل می نماید.ازو وِزگی های بارز این صندوق کارای واثر بخشی فوق العاده آن بوده  ونقش بارزی را در سازمان دهی بیمه اتکایی ایفا نموده ویژگی دیگر نیز حمایت وتامین مالی  از پژوهش های مرتبط با  فجایع طبیعی وعلی الخصوص زلزله بوده است

بیمه اتکایی زلزله ژاپن

شاید تواتر فراوان زلزله درژاپن مسئولین این کشور را زودتر به فکر ایجاد پوشش کامل تری انداخت یعنی در سال1966 ودر زمانی که قانون بیمه زلزله درژاپن درحال تشکیل وتصویب بود 20شرکت بیمه غیر زندگی ژاپن تصمیم به تشکیل بیمه اتکایی ژاپن گرفتند وبا مشارکت همین20 شرکت بیمه شرکت بیمه اتکایی زلزله ژاپن تاسیس گردید .نکته بارز در مورد این شرکت فروش بیمه نامه های زلزله با فرانشیز بالا توسط بیمه گران ژاپنی است واین بیمه گران100 درصد ریسک را نزد این شرکت بیمه ژاپنی بیمه می نمایند.با وجود چنین عملیاتی شرکت مذکور نیز مبادرت به واگذار نمودن قسمتی از ریسک موجود به بازار بیمه اتکایی خصوصی و ودولت می کنند.همچنین دیگر این شرکت پشتیبانی دولت ژاپن از آن در زمینه حفظ توانگری مالی آن است

صندوق بیمه فاجعه ترکیه

کشور ترکیه نیز به مانند ایران بر روی کمربند زلزله است ،شاید تا قبل از زلزله سال1999 مرمره فکر تاسیس چنین صندوقی در ترکیه زیاد جد گرفته نمی شد.فاجعه مذکور سبب شکل گیری صندوقی گردید که توسط شورای بیمه فجایع طبیعی اداره می گردد که کار اصلی آن ارائه پوشش اجباری زلزله به کلیه خانه های مسکونی است .صندوق مذکور پوشش زلزله را تا سقف معین در ازای حق بیمه ای که با توجه به ریسک مورد نظر ولرزه خیزی ونیز شرایط محیطی وخاک ونوع کیفیت بنا  دارد.مدیریت صندوق مذکور طی قرار دادی به شرکت میلی ری ترکیه واگذار گردیده است و مکانیزم آن به این صورت است که شرکت های بیمه به عنوان فروشنده بیمه نامه های این صندوق عمل می نمایند ومازاد بر پوشش به صورت اختیاری می تواند از شرکت های بیمه تهیه گردد.ویژگی دیگر وجود یک بستر نرم افزاری مشترک برای کلیه شرکتهاست تا تجمع ریسک را بتواند در هرزمان کنترل وکیفیت مناسب عملیات بیمه گری را تضمین کند.از مزایای این صندوق به عنوان یگانه منبع ارائه دهنده پوشش زلزله در ترکیه قابلیت های مالی  دولت ترکیه  وشرکت های بیمه را در مقابله با فجایع طبیعی  را افزایش داده است.این صندوق با الهام از کمیسیون زلزله نیوزلند و سازمان زلزله کالیفرنیا الگو برداری شده است.

به نظر می رسد همانگونه که دکتر همتی رئیس کل محترم بیمه مرکزی اشاره نموده وخوشبختانه تشكيل صندوق بيمه حوادث طبيعي در دستور کار قرار گرفته با الگو برداری از چنین سازمانهایی در سراسر جهان می تواند زمینه ساز نفوذ و مشارکت بیشتر صنعت بیمه در ایران را فراهم نمود. امیدواریم که در آینده شاهد حوادثی این چنین نباشیم یا اگر باشد پوششی جبرانی بتواند سریعتر از آلام مردم عزیزمان بکاهد/راشد رستمیان/کارشناس مدیریت ریسک وبیمه

پایگاه جامع اطلاعات بیمه(اینشورنس اینفو)




0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید?
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *